सिन्धु नदी: पश्चिम भारतात उत्पन्न होते आणि अरबी समुद्रात वाहते. हिमालयातील कायलाश पर्वतावरून उत्पन्न होणारी ही नदी पाकिस्तानातून वाहून जाते.
गंगा नदी: भारतातील सर्वात मोठी आणि पवित्र नदी. हिमालयातील गंगोत्री हिमनदीतून उत्पन्न होणारी ही नदी बंगालच्या उपसागरात वाहते.
यमुना नदी: गंगेची उपनदी. हिमालयातील यमुनोत्री हिमनदीतून उत्पन्न होणारी ही नदी दिल्ली आणि आग्रा शहरांमधून वाहते.
गोदावरी नदी: भारतातील दुसरी सर्वात मोठी नदी. महाराष्ट्रातील त्र्यंबकेश्वर शिखरावरून उत्पन्न होणारी ही नदी आंध्र प्रदेशातून वाहून बंगालच्या उपसागरात वाहते.
कृष्णा नदी: महाराष्ट्रातील महाबळेश्वर पर्वतावरून उत्पन्न होते. ही नदी आंध्र प्रदेशातून वाहून बंगालच्या उपसागरात वाहते.
कावेरी नदी: दक्षिण भारतातील सर्वात मोठी नदी. कर्नाटकातील ब्रह्मगिरी पर्वतावरून उत्पन्न होणारी ही नदी तमिळनाडू राज्यातून वाहून बंगालच्या उपसागरात वाहते.
नर्मदा नदी: मध्य भारतातील सर्वात मोठी नदी. मध्य प्रदेशातील अमरकंटक पर्वतावरून उत्पन्न होणारी ही नदी गुजरात राज्यातून वाहून खंभातच्या उपसागरात वाहते.
तापी नदी: मध्य भारतातील महत्त्वपूर्ण नदी. मध्य प्रदेशातील सतपुडा पर्वतावरून उत्पन्न होणारी ही नदी गुजरात राज्यातून वाहून खंभातच्या उपसागरात वाहते.
ब्रह्मपुत्र नदी: पूर्व भारतातील महत्त्वपूर्ण नदी. तिबेटच्या हिमालयातील चेंग गुंग हिमनदीतून उत्पन्न होणारी ही नदी बंगालच्या उपसागरात वाहते.
अन्य महत्त्वाच्या नद्या: सबर्मती, लूनी, माही, घाघरा, कोसी, दामोदर, गंडक.
नदींचे महत्त्व: भारतीय संस्कृती आणि अर्थव्यवस्थेत नद्यांचे महत्त्व मोठे आहे. जलसिंचन, वीज निर्मिती, पाणीपुरवठा, जलवाहतूकीसाठी उपयुक्त. हिंदू धर्मात पवित्र मानले जातात.
संरक्षणाचे महत्त्व: प्रदूषण, पाणी प्रवाह कमी होणे, अतिक्रमण यांचे निराकरण आवश्यक. जागरूकता, पर्यावरणपूरक पद्धती, काठावरील जमीनीचे संरक्षण यथार्थ.